Bijna 860 miljoen euro. Dat is wat Nederlanders vorig jaar uitgaven aan voedingssupplementen, van magnesium tot eiwitpoeder tot dat ene potje dat belooft je buikvet weg te laten smelten. Precies dat laatste type product bleek dit jaar een probleem. De NVWA lanceerde in januari een Blocklist met supplementen die illegale medicijnen bevatten, en de waarschuwingen blijven binnenkomen.
Ga je regelmatig naar de sportschool of let je op je voeding? Dan staat er waarschijnlijk ergens een potje in je keukenkast dat je nooit echt hebt gecheckt. Tijd om dat wel te doen.
Supplementen slikken is inmiddels heel gewoon: 57 procent van de Nederlandse volwassenen gebruikte er vorig jaar minstens één, bij vrouwen loopt dat op tot 69 procent. Juist doordat het zo normaal is geworden, staan mensen er zelden bij stil dat een capsule uit een webshop net zo goed een medicijn kan bevatten als een pilletje van de apotheek, alleen dan zonder controle, zonder bijsluiter en zonder dat iemand ernaar heeft gekeken.
Wat de NVWA vond in populaire vetverbranders
De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit onderzoekt al langer steekproefsgewijs supplementen die via webshops en sociale media worden verkocht. In de nieuwe Blocklist staan producten als Sulami, SeRa en Wightdiet magic green. Op het etiket lees je alleen kruiden en extracten, maar in werkelijkheid zaten er sibutramine en spironolacton in, twee stoffen die in de EU al jaren verboden zijn.
Sibutramine werd ooit als afslankmiddel op de markt gebracht en later wereldwijd teruggetrokken omdat het de kans op hartklachten en beroertes verhoogt. Spironolacton is een plaspil die bloeddruk en vochtbalans beïnvloedt en absoluut niet zonder controle van een arts hoort te worden geslikt. Beide stoffen komen dus niet toevallig in een "natuurlijk" afslankpotje terecht: ze zorgen ervoor dat je snel gewicht verliest, en juist dat effect wordt vervolgens verkocht als bewijs dat het product werkt.
Waarom natuurlijk op het etiket niets zegt
Het probleem zit niet in een enkel foute leverancier. Zodra een supplement écht meetbaar resultaat moet geven binnen een paar weken, zoals veel vetverbranders en libido-boosters beloven, ligt illegale toevoeging op de loer. Kruidenextracten alleen werken simpelweg te langzaam en te mild voor dat soort beloftes. Een label met "100% plantaardig" of "geen bijwerkingen" zegt dan ook niets over wat er daadwerkelijk in de capsule zit.
Herkenbaar is dit patroon ook bij supplement stacking, waar experts al waarschuwen dat combinaties van stoffen zelden zijn getest op onderlinge interacties. Bij een los product dat illegale medicijnen bevat, wordt dat risico alleen maar groter.
Ook je vitaminepotje kan een probleem zijn
Niet alleen dubieuze afslankpillen zorgen voor problemen. Bijwerkingencentrum Lareb ontving vorig jaar 226 meldingen over gezondheidsproducten, een stijging van 22 procent ten opzichte van het jaar daarvoor en 55 procent ten opzichte van twee jaar geleden. Het opvallendst: 31 meldingen gingen over zenuwklachten door vitamine B6.
Dat klinkt vreemd voor een vitamine die je gewoon bij de drogist koopt, maar een langdurig te hoge inname van B6 kan tintelingen, gevoelsverlies en spierzwakte in handen en voeten veroorzaken. Bij normale voeding krijg je nooit te veel binnen, maar wie dagelijks een supplement met een fors hoge dosering slikt zonder reden, bouwt dat risico langzaam op. Het Voedingscentrum bevestigt dat een teveel aan vitamines vrijwel altijd via supplementen ontstaat, nooit via gewoon eten.
Hoe je checkt of jouw supplement wel veilig is
Een paar gewoontes schelen enorm in risico. Zoek een product op in de Blocklist voordat je bestelt, vooral bij afslank- of libidosupplementen die via Instagram of TikTok worden aangeprezen. Wees achterdochtig bij beloftes die te mooi klinken: snel afvallen zonder dieet, meteen meer energie, gegarandeerd resultaat. Koop bij bekende merken met traceerbare productie in plaats van bij anonieme webshops, en slik geen hoge dosering van een enkele vitamine langdurig zonder dat een arts of diëtist daar een reden voor heeft gegeven.
Gebruik je medicijnen, zoals bloedverdunners of bloeddrukmedicatie? Vraag dan bij twijfel altijd even na bij je apotheek voordat je een nieuw supplement toevoegt. Veel interacties tussen medicijnen en supplementen worden pas ontdekt nadat iemand al klachten heeft gemeld, dus die ene vraag vooraf voorkomt een hoop gedoe achteraf.
Dat geldt ook voor populairdere keuzes. Creatine is bijvoorbeeld een van de best onderzochte supplementen die er zijn, met duidelijke doseringsadviezen. Bij probiotica ligt dat al genuanceerder, en bij een onbekend "wondermiddel" tegen vetverlies is voorzichtigheid op zijn plaats. Het verschil tussen die categorieën zit precies in hoeveel onderzoek en controle er achter een product zit.
Dit check je voortaan voor je iets nieuws slikt
De volgende keer dat je twijfelt over een supplement, kost het twee minuten om de naam op te zoeken in de Blocklist en de bijsluiter of ingrediëntenlijst goed te lezen. Dat is weinig moeite voor iets dat je dagelijks in je lichaam stopt. Vertrouw niet blind op een mooie verpakking of duizenden volgers op social media, want precies die producten blijken het vaakst de stoffen te bevatten die je juist wilt vermijden.